Dla tej pary malarzy ta sielanka była codziennością, a ich życiowym azylem i niewyczerpaną inspiracją stała się podbeskidzka Kalwaria Zebrzydowska.
W najnowszym odcinku podcastu Beskid Stories przekraczamy próg prywatnego świata tej artystycznej rodziny. Moją gościnią jest Anja Weiss – prawnuczka Wojciecha i Ireny, która na co dzień mieszka w ich rodzinnym domu, pielęgnuje pamięć o przodkach i patrzy na otaczający świat… doskonale znanymi z muzeów obrazami.
Zapraszamy na rozmowę pełną barw i beskidzkiego krajobrazu!
Z rozmowy dowiesz się m.in.:
- Kim byli Weissowie? Wojciech Weiss to wybitny malarz, student samego Jana Matejki (który osobiście prorokował mu sukces) oraz wieloletni rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie – to za jego kadencji w 1918 roku po raz pierwszy dopuszczono kobiety do studiowania. Irena Weiss (z domu Silberberg), tworząca pod pseudonimem Anneli (jej imię czytane od tyłu), była niezwykle utalentowaną malarką, która swoją edukację artystyczną rozwijała m.in. w Warszawie i Monachium, zanim trafiła pod opiekuńcze skrzydła swojego przyszłego męża.
- Jak krakowscy artyści trafili do Kalwarii? Historia ta sięga ponad 120 lat wstecz (do 1904 roku), kiedy to Wojciech wraz z ojcem zakupili dom w Kalwarii (na tzw. Sikorówce). Miejsce to, urzekające bliskością natury i klasztornych wzgórz, połączone dogodną linią kolejową z Krakowem, szybko stało się ukochanym domem letnim i artystyczną Arkadią dla całej rodziny.
- Kalwaryjskie motywy w sztuce. Krajobraz wokół Kalwarii Zebrzydowskiej na stałe zapisał się w historii polskiego malarstwa. Na płótnach Weissa pobliska Lanckorona majestatycznie majaczy niczym japońska góra Fudżi. Artyści uwieczniali też codzienne życie: zbiory jabłek w sadzie, rodzinne podwieczorki przy kamiennym stole (który stoi w ogrodzie do dziś!) oraz głęboką, lokalną obrzędowość. Wojciech zafascynowany był misteriami wielkopiątkowymi oraz gwarem kalwaryjskich odpustów, z kolei Irena chętnie portretowała mieszkańców – w tym córki lokalnych stolarzy.
- Ślady, które przetrwały do dziś. Choć prywatny dom i ogród artystów nie są dostępne dla zwiedzających, Kalwaria kryje w sobie wiele materialnych pamiątek po malarzach. W kościele parafialnym pw. św. Józefa na rynku podziwiać można przepiękne mozaiki autorstwa Ireny. W przestrzeni miejskiej funkcjonuje Szlak Wojciecha Weissa, jego imieniem nazwana jest również sala w Centrum Kultury, a na pobliskim cmentarzu w Zebrzydowicach znajduje się rodzinny grobowiec, w którym spoczywają artyści.
Zobacz dzieła z bliska
Wiele prac inspirowanych regionem trafiło do największych Muzeów Narodowych w Polsce, a niektóre osiągają spektakularne kwoty w międzynarodowych domach aukcyjnych, takich jak Sotheby’s. Weissowie rozsławili ziemię kalwaryjską na całym świecie. Dziś naszym zadaniem jest sprawić, by ta pamięć była żywa także wśród młodego pokolenia mieszkańców Podbeskidzia.
Serdecznie dziękuję Anji Weiss za tę wyjątkową, pełną ciepła opowieść.
Podobał Ci się ten odcinek? Zostaw subskrypcję na naszym kanale YouTube, udostępnij ten wpis znajomym i pomóż nam nieść w świat niezwykłe beskidzkie historie! Do usłyszenia w kolejnym odcinku!
